Các kiểu đường hầm và công trình ngầm

Hầm ngầm cho tàu thuyền
Các hầm ngầm cho tàu thuyền đi qua đều có kích thước lớn. ví dụ hầm ngầm Rove ở nước Pháp giữa thành phố Marseille và hồ Berve dài 7km đã có khấu độ 22m (hình 1.2). Hầm ngầm một chiều Panneterie trên kênh đào phía bắc nước Pháp có khẩu độ 1 Om chiều cao bên trong 8,90m (hình 1.3).

Các kiểu đường hầm và công trình ngầm 1

Các kiểu đường hầm và công trình ngầm 1

Hình 1.3

Mặt cắt ướt của kênh dào ít nhất phải bằng hai lần mặt cắt ướt của tàu. Đường kéo thuyền đôi khi được xây nhô ra ở phía trên để tăng thêm diện tích ướt cho kênh và do đó làm giảm lực cản của thuyền và xà lan. Mặt cắt dọc của đường hầm ấy thường phẳng ngang.
ơ Việt Nam ta thời Pháp thuộc dã xây dựng hàm núi Cóc tại xã Nam Sơn, huyện Anh Sơn tỉnh Nghệ An để tạo thuận lợi cho tàu thuyền từ thượng lưu sông Lam xuống hạ lưu, tránh đập nước Đô Lương.

Hầm thúy lợi
Hầm thủy lợi luôn luôn có mặt cắt hình tròn vì cho lưu lượng tối đa với một tiết diện dã có. Tuyến của đường hầm thủy lợi cần tránh các điểm cao và bám lấy các đường đồng mức càng sát càng tốt. Ta có thể lựa chọn các lớp đất có lợi để đi qua và thay đổi tuvến cắm càng ngắn càng tốt.

Cống ngầm
Cống ngầm thường có mặt cắt hình trứng và có chậu ở đáy để tăng tốc độ dòng chảy cho các lưu lượng bé. cống phải có độ dốc tối thiểu bằng 2%0. Người có thể xuống kiểm tra được vì chúng có chiều cao trên 2m (hình 1.4) tính từ đáy. cống gom và cống tháo có kích thước lớn hơn (hình 1.5)

Các kiểu đường hầm và công trình ngầm 1

Các kiểu đường hầm và công trình ngầm 1

Hầm đường sắt
Các hầm đường đôi (hình 1.6) ì hường có kháu độ 8 đến 9m và các hằm dường một từ4,5 đến 5,5m. Khẩu độ phụ thuộc vào các điều kiện cho phép các nhân viên đường sắt qua lại trong lúc tàu chạy. Đối vói đường hầm đôi khâu độ 8m thì cấm qua lại; khẩu độ 8.70m là tói thiểu cho phép một người đứng dẹp vào vách hầm để khỏi va vào tàu chạy. Tùng quãng người ta bố trí các hóc trong tường để cho người tránh trong lức doàn tàu đi qua.
ơ Trung Quốc, trên các tuyến dường đơn rộng 4,5m, đường đôi rộng 8,5m và đường hầm địa phương đều có kích thiết ké hầm tránh cho người
và xe.
Trong thời gian gần đây Việt Nam ta cũng xây dựng hầm đường sắt qua đèo Hài Vân (thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế).

Đường tàu điện ngầm
Kích thước của đường tàu điện ngầm tùy theo việc bố trí theo tuyến một hay luyến đôi hoặc nhiều hơn. Chiều rộng hoặc đường kính trong thay đổi từ 3,30m đối với đường ống Luân Đôn đén 9m đối với hầm đường đôi khô thông thường hoặc cao hơn đối với các hầm có 3 đến 4 đường giao thông.
Các nhà ga cho hai đường (hình 1.7) có khẩu độ 12 đến 15 m. Các nhà ga hai dường của tuyến vùng Đông Tây của Paris có khẩu độ lớn hơn 20m.
Nairời ta thiết kế rất rộng vì lượng hành khách dự kiến rát lớn ở các điểm nối với mạng lưới ìỉiao thông đô thị (hình 1 s và 1.9).
Đê vạch luyến có hai quan niệm thực hiện. Thứ nhất người ta bám sát các tuyến đuờng sẵn cỏ bang mọi cách có thê, như vậy các tuyến mới sẽ sát mặt đất hơn và thông thường không gặp nước. Việc xây dựng các công trình sẽ kinh tế, không có hoặc ít gặp chuyện đền bù và các rắc rối gáy ra cho các bất động sản đều bị hạn chế. Tuy nhiên, tuyến chạy cần sát mặt đất đòi hỏi phai tránh các cống ngầm và công trình hiện có chiếm khoang 10 đến 20% tons công trình xây dựng. Trong các thành phố mà các tuyến đườns không tháng, nếu theo quan niệm này người ta phải thiết kế một tuyến tàu điện ngầm ngoằn ngoéo thì quả bất lợi cho côns việc kinh doanh và sức khỏe cho hành khách sau này.

Nếu người ta chắp nhận đi qua khu vực tư nhân, thì bắt buộc phai xây dựng hầm tàu điện ơ một độ sâu nào đó. Giai pháp ấy có thể thực hiện được nếu tồn tại ở dưới sâu một lóp đất chắc, song de thi công như ở Luân Đôn. Trong trường hợp như vậy, giá thành các cõng trình di vào ham khá cao, hơn nữa thời gian và công sức từ sân ga lên mặt đất tăng lên đáng kê.
Cuối cùng, trong các thành phố lớn, người ta đi đến xếp chồng lên nhau nhiều mans lưới tàu điện ngầm. Như ở Paris, từ 10 đến 15m ở dưới đất đâu đâu cũng chằng chịt mạng lưới tàu điện ngầm đô thị và các công trình vệ sinh. Mạng lưới tàu điện ngầm của vùng sẽ phai dặt ở độ sâu thay dổi từ 15 dến 30m, nói chung nằm trong lóp nước giếng và trong các địa tầng thay dổi từ đá vôi đến cát và sỏi. Do đó người ta phải có nhiều phương án thi công dắt dó làm chậm tiên độ công trình. 

Hầm đường bộ
Trước đây. hàm đường bộ trên thế giới chì có một chiêu. Ngày nay, nói chung hầm đường bộ có hai chiều và có khâu độ 9 đến 10m và thỉnh thoảng có vùng mở rộng đê cho phốp dừng xe. Hầm đường bộ S‘- Cloaud trên dường cao tốc phía tây ở ngoại ô Paris gồm 5 dường và có dường kính bằng 17m.
Hầm đường bộ đèo Hải Vân (Việt Nam) khẩu độ 12,85m cao 11,0m dài hơn 6km, khởi công ngày 1/10/2000 và sẽ hoàn thành vào tháng 10 năm 2004 (hình 1.9a). Năm 2003 khởi công hầm đường bộ qua đèo Ngang (giáp giới tỉnh Nghệ An và tỉnh Quảng Bình) và sau đó sẽ chuẩn bị khởi công hầm ngầm chui qua sông Sài Gòn.
lom lại hầm và công trình ngầm ở nước ta sẽ gắn với mọi công trình xây dựng cơ bản của nền kinh tế quốc dân một cách hữu cơ và sẽ có bước phát triển mới trong sự nghiệp xây dựng đất nước ta thành một nước công nghiệp hóa và hiện đại hóa.