Các thành phần đất đai trong quy hoạch xây dựng đô thị

 Cơ sở kinh tế – kĩ thuật phát triển đô thị
Đây là một trong những tiền đề quan trọng nhất đối với mỗi đô thị. Nó là động lực phát triển chủ yếu của đô thị. Tùy theo vị trí, chức năng của đô thị, quá trình công nghiệp hoá sẽ kéo theo sự phát triển các ngành khác như giao thông, thương mại, du lịch, dịch vụ khoa học công nghệ V. V.. Khả năng nâng cao ti lệ tăng trưởng kinh tế ở đô thị phụ thuộc vào tỉ lệ dầu tư vào các ngành kinh tế chủ đạo của đô thị, trước tiên là công nghiệp.
Việc đầu tư Xây dựng các cơ sở sản xuất và kĩ thuật ở đô thị phụ thuộc rất nhiều vào chính sách khai thác và đầu tư ở đô thị đó. Vì vậy mỗi đô thị cần phải tìm cho mình một thế mạnh riêng, một sự thu hút đặc biệt vốn đầu tư vào các dự án khai; thác dể phát triển đô thị trong cơ cấu Quy hoạch phát triển đô thị qua việc xác định vị trí hợp lí của các cơ sở kinh tế trong đô thị.
Một đồ án quy hoạch hợp lí tạo điều kiện cho các cơ sở kinh tế kĩ thuật phát triển , ngược lại các cơ cơ kinh tế kĩ thuật ở đô thị lại là động lực chính thực thi ý đồ quy hoạch xây dựng phát triển đô thị.
Các thành phần đất đai trong quy hoạch xây dựng đô thị
Căn cứ vào chức năng sử dụng, đất đô thị dược phân thành nhiều loại và nhiều cấp quản lí. Mỗi nước có một cách phân chia đất khác nhau, trong thiết kế quy hoạch xây dựng dô thị theo quan điểm của mình, nhưng về nội dung sử dụng và chức năng của từng loại đát thì không có gì khác nhau. Ví dụ có quan điểm đưa đất trung tâm đô thị vào chung với khu dân dụng, nhưng cũng có quan điểm tách ra thành hai loại đất là đất các khu ở và đất trung tâm. Đất cây xanh cũng có quan điểm tương tự. Qua kinh nghiệm thực tế rút ra từ công tác thiết kế quy hoạch thì trong việc sử dụng đất luôn có tình trạng xen kẽ nhau về chức năng do đó việc quy định chi tiết sử dụng đất nên được nghiên cứu trong các đồ án quy hoạch chi tiết .
Căn cứ vào chức năng tổng quan về sử dụng đất, đô thị được phân thành 5 loại đất sau đây :
1. Khu đất công nghiệp
Khu đất công nghiệp trong đô thị bao gồm đất xây dựng các xí nghiệp công nghiệp và thủ công nghiệp được bố trí tập trung thành từng khu vực, trong đó tính cả đất giao thông nội bộ, các bến bãi hoặc công trình quản lí phục vụ cho các nhà máy.

Khu đất công nghiệp là thành phần quan trọng của cơ cấu đô thị đồngíthời là một yếu tố quan trọng của sự hình thành và phát triển đô thị. Do yêu cầu về sản xuất và bảo vệ môi trựờng sống, để tránh những ảnh hưởng độc hại của sản xuất công nghiệp, một số cơ sở sản xuất phải được bố trí ở bên ngoài thành phố, được cách li với các khu vực khác. Ngược lại, một số loại xí nghiệp công nghiệp và thủ công nghiệp mà sản xuất không ảnh hướng xấu đối vđi môi trường thì có thể bố trí trong khu dân dụng thành phố.
2. Khu đất kho tàng
Khu đất kho tàng thành phố bao gồm đất xây dựng các kho trực thuộc và không trực thuộc thành phố, kể cả đất đai xây dựng cốc trang thiết bị k! thuật hành chính phục vụ, cách li, bảo vệ V.V…. của các kho tàng.
3. Khu đất giao thông đối ngoại
Bao gồm các loại đát phục vụ cho yêu cầu hoạt động của các phương tiện giao thông vận tải của thành phố liên hệ với bên ngoài, cụ thể là :
– Đất giao thông đường sắt: Gồm đất sử dụng cho các tuyến đường sắt (không kể đường sắt dùng riêng theo yêu cầu của công nghiệp), nhà ga các loại, kho tàng, trang thiết bị kĩ thuật phục vụ cho yêu cầu hoạt động của giao thông đường sắt.
– Đất giao thông đường bộ : Là các loại đất xây dựng tuyến đường, bến xe, các trạm tiếp xăng dầu, bãi để xe, ga ra thành phố và cơ sở phục vụ cho giao thông đường bộ.
– Đất giao thông đường thủy : Bao gồm đất xây dựng các bến cảng hành’khách và hàng hóa, kể cả các kho tàng, bến bãi, công trình phục vụ và trang thiết bị kĩ thuật phục vụ yêu cầu hoạt động vận chuyển hành khách và hàng hóa của thành phố với bên ngoài.
– Đát giao thông hàng không : Là đất xây dựng các sân bay dân dụng của thành phố, nhà ga hàng không và hệ thống công trình thiết bị kĩ thuật khác của các sân bay.
4. Khu đất dân dụng đô thị
Bao gồm các loại đất xây dựng nhà ở, các công trình phục vụ công cộng, đường phố quảng trường v.v… phục vụ nhu cầu về nhà ở, nghỉ ngơi, giải trí của nhân dân thành phố. Theo tính chất sử dụng, đất dân dụng thành phố lại được chia làm 4 loại chính :
– Đất xây dựng nhà ở bao gồm các loại đất xây dựng từng nhà ở, đường giao thông, hệ thống công trình phục vụ công cộng, cây xanh trong phạm vi tiểu khu nhà ở. Nó còn được gọi là đất ở thành phố.
– Đất xây dựng trung tâm thành phố và các công trình phục vụ công cộng : Gồm đất xây dựng các công trình phục vụ về thương nghiệp, văn hoá, y tế, giáo dục v.v… ngoài phạm vi khu nhà ở. Các công trình đó do tính chất và yêu cầu phục vụ riêng mà có thể có vị trí quy hoạch khác nhau hoặc tập trung ở trung tâm thành phố, trung tâm nhà ở, hoặc ở bên ngoài khu vực thành phố.
– Đất đường và quảng trường hay còn gọi là đất giao thông đối nội bao gồm đất xây dựng mạng lưới đường phố phục vụ yêu cầu đi lại bên trong thành phố kể cả các quảng trường lớn của thành phố.
– Đất cây xanh đô thị bao gồm đát xây dựng các công viên, vườn hoa của thành phố và khu nhà ở.
Các mặt nước dùng cho yêu cầu nghỉ ngơi, giải trí của nhân dân cũng được tính vào diện tích i.cây xanh. Khi mặt nước quá lớn chỉ tính 30% diện tích mặt nưóc vào diện tích cây xanh thành phố.
5. Khu đất đặc biệt
Là loại đất phục vụ cho yêu cầu riêng biệt như doanh trại quân dội, các cơ quan hành chính không thuộc thành phố, các cơ quan ngoại giao, nghĩa trang, công trình kĩ thuật xử lí nước bẩn, bãi rác v.v…
Các đô thị có quy mô trung bình trở lên thường có cơ cấu hoàn chỉnh với 5 loại đất trên. Ỏ các đô thị lớn ngoài phần đất nội thành còn có đất ngoại thành với các thành phần gồm đất sản xuất nông nghiệp hoặc đất cây xanh xung quanh thành phố. Đất ngoại thành phục vụ cho việc tổ chức sản xuất công nghiệp, đáp ứng một phần nhu cầu đời sống của nhân dân, đồng thởi tổ chức các cơ sở nghỉ ngơi, giải trí, hệ thống trang bị kĩ thuật v.v… của thành phố