Cơ cấu quy hoạch xây dựng đơn vị ở cơ sở

Đất trong đơn vị ở thông thường được phân thành 4 loại chính :
– Đất ở
– Đất Xây dựng các công trình công cộng
– Đất cây xanh và TTTD
– Đất đường.
Các loại đất trên có chức năng khác nhau nhưng gắn bó chặt chẽ với nhau. Việc phân bố hợp lí các vị trí tương quan của nó trong khu có ý nghĩa rất quan trọng.
Trong 4 loại đất trên đất ở chiếm ti lệ lớn nhất và được phân ra từng nhóm nhà ở, gọi là đơn vị ở láng giềng. Các nhóm nhà ở thường được bố trí tập trung xung quanh khu vực trung tâm công cộng của đơn vị ở. Ranh giới giữa các nhóm nhà có thể là đường đi hoặc dải cây xanh.
Nhóm nhà hay đơn vị láng giềng có quy mô từ 400 -ỉ- 1000 dân nếu là xây dựng nhà ở 1 -í- 2 tầng và từ 1500 -ỉ- 2500 dân, nếu có tầng cao từ 3 -T- 5 tầng trở lên. Mỗi nhóm nhà có trung tâm phục vụ công cộng lấy nhà trẻ là chính, có bán kính phục vụ từ 100 đến 200 m.
Đất xây dựng các công trình công cộng của đơn vị ở phường có thể phân thành 2 loại chính bao gồm : khu vực phục vụ thương nghiệp và khu vực phục vụ giáo dục, văn hoá xã hội.
Hệ thống công trình phục vụ gồm các công trình xây dựng ở trung tâm đơn vị ở và trong các nhóm nhà. Bán kính phục vụ của các công trình từ 250 -ỉ- 400m (cá biệt có thể lên tới 500 m).
Vị trí khối thương nghiệp nên bố trí gần về phía đường đi làm chính còn khối giáo dục, văn ho á xã hội nên bố trí tập trung xung quanh khu vực cây xanh ở bên trong, có thể bố trí kết hợp ở tầng 1 các nhà ở gia đình.
Đất cây xanh và khu vực thể thao thể dục được gọi là vườn trong khu ở bố trí tập trung vào một khu vực gần trường học, nhà trẻ, câu lạc bộ để tiện cho việc tổ chức vui chơi giải trí và nghi ngơi. Công trình trung tâm là sân tập.
Hệ thống đường sá trong đơn vị là sợi dây liên lạc nội bộ bên trong gắn bó với hệ thống giao thông bên ngoài thành phố, đảm bảo phục vụ tốt cho việc đi lại nhanh chóng, an toàn và thuận tiện.
Cơ cấu quy hoạch khu ở cần phân biệt rõ giữa lối đi bộ bên trong với hệ thống đường đi ô tô từ ngoài vào. Hai hệ thống này không nên giao cắt nhau mà nên ở dạng song song hoặc cài răng lược để đảm bảo an toàn đi lại, trước tiên là cho trẻ em đến trường học. Đường ô tô đảm bảo phục vụ đến tất cả các công trình xây dựng, nhất là đến công trình phục vụ công cộng, đến các chỗ chứa rác và ga ra.
5. Bõ trí nhà ờ trong đơn vị ở
Nhà ở là bộ phận chủ yếu trong tổ chức không gian khu ở. Nhà ở phần lớn được xây dụng theo các thiết kế mẫu do đó việc lựa chọn các mẫu nhà thiết kế cho phù hợp với nhiệm vụ thiết kế và các điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, kỹ thuật, xây dựng, đặc điểm của khu đất xây dựng có ý nghĩa quan trọng đối với việc tổ chức đời sống sinh hoạt của con người củng như hình thức bố cục không gian kiến trúc trong khu ở.
Cần chú ý phân loại các kiểu nhà ở nhất là loại nhà tư nhân theo các thiết kế đơn lẻ và các dãy nhà chung cư, tùng lô đất để có bố cục hợp lí, khống chế các chiều cao, khối tích, màu sắc và chĩ giới xây dựng các công trình trong tùng lô đất. Nhà ở có thể phân thành một số loại sau đây :
(I. Loại nhà ở ít tâng : Là loại có từ 1 đến 2 tầng xây dụng khá phổ biến ở nhiều nơi đặc biệt là trong các đô thị nhỏ.
Nhà ở ít tầng bao gồm loại có vườn riêng và loại không có vườn riêng. Nói chung nhà ở gia đình ít tầng thì nên có vườn dù chi là một mảnh đất nhỏ, phải kiểm tra kĩ khi thiết kế và cho phép xây dựng.
Nhà ở ít tầng được bố trí theo nhiều hình thức gồm nhà ở độc lập, nhà ghép đôi, nhà ghép theo từng dãy hoặc theo từng cụm (hình 70).
h. Nhò ồ nhiêu Icing nhiêu căn hộ : Là loại nhà ở chung cư được dùng rộng rãi trong quy hoạch các khu nhà ở. Loại nhà này được thiết kế theo nhiều kiểu khác nhau.
* Nhà ờ gia dinh theo kiểu đơn nguyên : Là loại phổ biến nhất, các đơn nguyên được thiết kế chung một cầu thang cho nhiều căn hộ. Tuỳ theo điều kiện từng nơi ở ta có thể ghép các đơn nguyên với nhau thành các dãy nhà khác nhau. Các đơn nguyên được thiết kế theo kiểu dãy hành lang giữa hoặc hành lang bên cho các hộ hoặc không có hành lang chung mà vào trực tiếp đến các căn hộ từ chiếu nghi của cầu thang. \

* Nhà ờ kiểu tháp : Là loại nhà bố trí độc lập không lắp ghép theo đơn nguyên, thường cao trên 5 tầng, có sử dụng thang máyi. Giao thông nội bộ chủ yếu theo chiều đứng công trình. Loại này được sử dụng trong bố cục không giam khu ở để tạo các điểm nhấn và tầm nhìn.
* Nhà ở kiểu khách sạn : Là loại nhà ở tập thể dành cho cán bộ sống độc thân hoặc dùng làm kí túc xá cho sinh viên sống nội trú. Loại này thường là kiểu hành lang bên hoặc hành lang giữa ; khu vực vệ sinh, buồng tẩm, bếp tập trung hoặc theo từng cặp phòng ở.
* Nhà liên hợp : Là loại nhà thiết kế cho một số lượng người ở lớn và có bố trí khu vực công cộng trong nhà. Mỗi một công trình có thể chứa hàng nghìn người tương đương với một nhóm nhà ở hoặc hơn.
Trong quý hoạch các khu nhà ở ngoài việc chọn loại nhà cho thích hợpivóíi người ở trong bản thân ngôi nhà, việc bố trí sắp xếp các công trình đó trên khu đất xây dụng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bố trí nhà ở hợp lí tức là giải quyết tốt mối quan hệ giữa công trình với mọi điều kiện tự nhiên, điều kiện kĩ thuật, nghệ thuật kiến trúc và tổ chức cuộc sống trong môi trường ở.
Việc lắp ghép các đơn nguyên và xây dụng các nhà ở phải chú ý đặc biệt đến điều kiện địa hình, không đặt công trình cắt ngang nhiều đường đồng mức hoặc thẳng góc với đường đồng mức (hình 71).

Nghệ thuật bố cục không gian kiến trúc trong quy hoạch khu nhà ở rất phong phú và có nhiều hình thức khác nhau :
* Bố cục song song : Là hình thức phổ biến để phù hợp với điều kiện địa hình và khí hậu, song dễ đơn điệu. Cần tạo nên những không gian khác nhau bằng cách rút ngắn chiều dài của một số công trình hoặc sắp xếp so le nhau để có thêm những không gian và những điểm nhìn phong phú.
* Hình thức bổ cục cụm : Là tạo nên những không gian nhỏ, các công trình nhiều tầng hoặc ít tầng có xu hướng tập trung xung quanh một yếu tố không gian nào đó (có thể là nhánh đường cụt với chỗ quay xe hoặc một công trình kiến trúc nhỏ nào khác.