Đặc điểm và chức năng của khu đất đặc biệt ở đô thị

KHU ĐẤT ĐẶC BIỆT
1. Đặc điểm và chức năng của khu đất đặc biệt ỏ đồ thị
Khu đất đặc biệt là một thành phần trong cơ cấu đất đai của thành phố, được bố trí theo yêu cầu các hoạt động đặc biệt về kinh tế, kĩ thuật, chính trị, văn hóa, quân sự và hành chính của thành phố.
Nhũng thành phố nhỏ, thường không có khu đất đặc biệt. Ỏ các thành phố lớn, có quy mô dân số cao và cơ cấu Quy hoạch phức tạp, có tính chất kinh tế, chính trị xã hội quan trọng thường đòi hỏi phải bố trí khu đất đặc biệt để dễ dàng quản lí.
2. Các loại đất đặc biệt
/. Đăt đặc biệt nằm trong khu dân dụng thành phố
Là đất xây dựng các công trình phục vụ những nhu cầu đặc biệt có tính chất Nhà nước hay quốc tế, về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội. Những công trình đó gồm :
a. Khu ngoại giao đoàn vù các khu đất dành cho các cơ quan quốc tế: Nơi tập trung trụ sở của những cơ quan ngoại giao, đại diện của các nước trên thế giới và các tổ chức quốc tế khác (đại sứ quán, lãnh sự quán, văn phòng làm việc quốc tế), nhà ở, các công trình phục vụ công cộng dành cho nhân viên ngoại giao nước ngoài theo nhũng quy chế đặc biệt.
h. Khu vực cùa quân đội chính quy : Gồm doanh trại, sở chi huy, cơ sở kho tàng và hậu cần phục vụ v.v…
c. Các cơ quan dặc biệt của Nhà nước không thuộc thành phố: Mặc dù có yêu cầu sử dụng riêng, khu đất đặc biệt nằm trong khu dân dụng là một bộ phận cơ cấu quy hoạch hoạt động chung đồng thời là yếu tố tổ chức không gian của khu dân dụng và thành phố.
2. Đất đặc biệt nằm ngoài thành phố
Do yêu cầu riêng về kĩ thuật hoặc về sử dụng, một số khu đất xây dựng các công trình đặc biệt được bố trí ở vùng ngoại thành hoặc ven thành phố như :
– Khu nghĩa địa, nơi dành riêng để chôn người chết của thành phố.
– Các công trình kĩ thuật xử lí nước thải, nước mưa của thành phố (hệ thống thiết bị kĩ thuật bơm hút, làm sạch nước thải…)
– Công trình xử lí rác : Bãi đổ rác, các thiết bị xử lí rác, chế biến rác để sử dụng vào mục đích khác (phân bón, vật liệu xây dựng…).
– Công trình kĩ thuật đặc biệt như trạm thông tin liên lạc viễn thông, trạm thu phát vô tuyến (đài phát thanh, ra đa…).
– Khu vườn ươm cây phục vụ nhu cầu phát triển cây xanh, cây ăn quả thành phố.
– Các dải cây chống cát, bụi, cây chắn gió và cây cánh li của thành phố – Khu đất dự trữ phát triển quy hoạch thành phố, thường được bố trí cây xanh và các loại cây sản xuất nông nghiệp mang tính chất tạm thời và ngắn ngày.
4.7.3. Những yêu cầu trong việc bố trí đất đặc biệt của thành phố
Ỏ các thành phố có khu đất đặc biệt, khi tổ chức cơ cấu quy hoạch thành phố, cần xem xét những vấn đề ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng của các loại công trình đặc biệt và cơ cấu hoạt động chung của thành phố về mọi mặt, mục đích là bố trí thuận lợi các công trình đó cho yêu cầu sử dụng, đồng thời hạn chế những ảnh hưởng có thể có giữa chúng đối với thành phố.
Những vấn đề cần nghiên cứu khi bố trí các công trình đặc biệt gồm có :
– Yêu cầu sử dụng thuận tiện đối với mỗi công trình, cần xuất phát từ yêu cầu hoạt động riêng của công trình để xác định vị trí hợp lí của nó, đồng thời không gây ảnh hưởng đến hoạt động chung của thành phố. Những công trình đòi hỏi cao về giao thông, cần bố trí ở các tuyến đường hoặc đầu mối giao thông chính của thành phố.
– Xác định những nhu cầu kinh tế, kĩ thuật của các loại công trình để bố trí vị trí quy hoạch của nó một cách hợp lí. Những công trình có tính chất xã hội, chính trị, yêu cầu quy mô đất đai và yêu cầu kĩ thuật không phức tạp, có thể bố trí trong khu dân dụng thành phố. Ngược lại, những công trình đòi hỏi về trang thiết bị kĩ thuật phức tạp, diện tích xây dựng lớn thì nên bố trí ở vùng ngoại vi thành phố.
– Nghiên cứu ảnh hưởng của các công trình đó đối với môi trường sống và những vấn đề khác của thành phố để tìm hiểu biện pháp xử lí thích hợp.
Sau đây là một số yêu cầu bố trị cụ thể đối với từng loại công trình :
Những công trình bố trí trong khu đất dân dụng thành phố như khu ngoại giao, khu quân đội, các công trình an dưỡng, du lịch v.v… có yêu cầu liên hệ dễ dàng dối với bên ngoài thành phố, thường có vị trí ở gần các trục đường chính và các đầu mối giao thông quan trọng của thành phố. Mặt khác có liên hệ thuận lợi với các khu trung tâm và cây xanh thành phố. Nếu có thể thì bố trí tương đối biệt lập với các khu nhà ở. Những công trình phục vụ dành riêng cho khách du lịch nưỏc ngoài và các cơ quan ngoại giao các nước có thể bố trí ở gần trưng tâm thành phố.
Đối vói những công trình bố trí ở ngoài thành phố do yêu cầu về kĩ thuật và kinh tế, cần chú ý ảnh hưởng có thể có giữa những công trình đó với khu dân cư, cho nên cần nghiên cứu xác định khoảng cách li thích hợp. Khu nghĩa địa của thành phố nên bố trí ở xa các khu nhà ở, có điều kiện đất đai khô ráo, không bị ngập úng, có thể bố trí kết hợp với khu vực cây xanh ở ngoại vi thành phố. Vị trí nghĩa địa nên ở gần tuyến đường nhập thành đường vành đai hoặc các tuyến giao thông bên ngoài và nằm ngoài giới hạn phát triển trong tương lai của thành phố.
Các trạm thu phát vô tuyến cần ở xa khu nhà ở và các cơ sở làm việc của thành phố (khoảng cách li do công suất phát sóng quyết định), nhằm tránh những ảnh hưởng về sinh lí của sóng cao tần, cần cách li tốt với các tuyến đường dây tải điện cao thế của thành phố.
Bãi chứa rác và công trình xử lí rác, các hệ thống kĩ thuật xử lí mức bẩn cũng đòi hỏi sự cách li bảo đảm đối với khu dân cư. Các công trình đó thường được bố trí ở cuối hướng gió và cuối dòng chảy của hệ thống thoát nước thành phố.
Đất dự trữ phát triển thành phố. Khu vực vườn ươm cây của thành phố được bố trí ở hướng phát triển tương lai của thành phố, cần tránh lấy nhiều đất sản xuất nông nghiệp. Thông thường đát dự trữ phát triển thành phố được sử dụng để tổ chức khu cây xanh ngoài thành phố.