Hào phụ (P1)

Khi đường hầm tương đối dài, có thể lựa chọn bố trí thích đáng các hào phụ, như hào ngang, giếng đứng, giếng nghiêng, hào song song, dùng để tăng thêm mặt công tác, tăng tốc độ thi công, cải thiện điều kiện thi công (thông gió, thoát nước).
Bố trí thêm hào phụ có thể làm cho giá thành đường hầm nâng cao, lựa chọn hào phụ có thích đáng hay không có thè ảnh hưởng phát huy tác dụng của chúng, vì thế, khi lựa chọn hào phụ càn phải cân nhắc xem: có thể lợi dụng dùng làm dường hầm thông gió vĩnh cửu không, yêu cầu thời hạn thi công, tố chức thi công, điều kiện địa hình, tình hình địa chất và địa chất thủy văn, bãi đô vật liệu, tập kết công cụ máy móc thi công, tính kinh tế… và các mặt khác tông hợp lại đê cân nhắc.
Kích thước mặt cắt của hào do địa chất và nhu cầu thi công cũng như tình hình mảy móc công cụ mà quyết định, nói chung không nên quá lớn. Khi không có yêu cầu đặc biệt, việc che chống hào phụ nói chung chỉ cần bảo đảm ổn định và an toàn trong thi công là được.
1. Hào ngang
Hào ngang được xây dựng bên cạnh và cùng giao nhau với đường hầm. Khi đường hầm di sát cạnh núi hoặc dọc theo sông, lóp phủ ở mặt bên thường khá mỏng, tức có thể bố trí hào ngang.
Lựa chọn góc giao nhau giữa hào ngang và đường hầm nói chung không nhỏ hơn 60°, nếu bị địa hình hạn chế cũng không nên nhỏ hơn 40°, góc giao nhau quá nhỏ thì ở đoạn góc nhọn vi nham sẽ rất dễ sụt lở. Khi giao xiên, tốt nhất nên hướng theo phương hướng thi công chính. Bố trí hào ngang xem hình 2.82. cần chú ý độ dốc dọc thoát nước và độ dốc dọc ra ngoài cho xe vận chuyển nặng Nếu vận chuyển bằng ray độ dốc ra ngoài không nhỏ hơn 3%0, vận chuyên thường và bánh lốp bánh xích xem tình hình xe mà quyết định.

Hào phụ (P1) 1
Hình 2.82. Sơ đồ bố trí hào ngang

Nói chung, hào ngang không nên dài thì mới kinh té, vì thế khi điều kiện địa hình cho phép, cần ưu tiên dùng hào ngang để tăng thêm mặt công tác. Khi dự kiến dùng hào ngang làm công trình thông gió vĩnh cửu thì cần nghiên cứu kích thước mặt cắt cho phù họp và cần bố trí ở giữa đoạn dài từ hai đầu hầm.
2. Hào song song
Hào song song được bố trí song song với đường hầm. Đối với đường hầm dài xuyên qua núi cao, do địa hình hạn ché hoặc do điều kiện vận chuyển vật liệu thiết bị, công cụ máy móc bị hạn chế, không thế bố trí hào ngang, giếng đứng, giếng nghiêng và hào phụ khác, để tăng
nhanh tốc độ thi công và vượt lên trước thăm dò địa chất, có thể dùng phương án hào song song. Nhưng do phải đào thêm một hầm phụ song song nên làm tăng giá thành công trình, vì thế khi đường hầm dài trên 3000m không thể bố trí các hào dẫn khác thì mới cân nhắc xem xét phương án hào dẫn song song. Khi đường hầm có mặt đào lớn, lại dùng máy móc công cụ loại lớn, cản trở lẫn nhau ít, điều kiện thi công cũng tốt (như thông gió, thoát nước, vận chuyển v.v…), thì nói chung không cần dùng hào song song.
1. Tác dụng của hào song song trong thi công đường hầm
Hào song song được đào vượt lên trước, giúp tiến hành khảo sát địa chất, nắm vững đầy đủ tình hình địa chất trước mặt; hào song song thông qua hào ngang để liên hệ với hầm chính và có thể tăng thêm mặt đào cho hầm chính, tăng nhanh tốc độ thi công, và cấu thành hệ thống đường hào thông gió, hệ thống thoát nước, hệ thống đưa vật liệu vào, vận chuyển đất đá ra, có thể đem hoạt động trong hầm chính chia khu chia đoạn, giảm thiểu cản trở lẫn nhau. Ngoài ra, nó có thể cấu thành một mạng tuyến dẫn đo đạc trong hầm chính, có thể nâng cao độ chính xác đo đạc.
2. Các điểm chính về thiết kế và thi công hào song song
(1) Bố trí mặt bằng hào song song như hình 2.83. Nói chung được đặt về phía dòng chảy của nước ngầm trong hầm để lợi dụng hào song song đế thoát nước, nhưng đồng thời cũng kết họp với tình hình địa chất và bãi thải đất đá tổng họp lại để xác định. Hào song song cách đường hàm chính khoảng 20m (dựa theo điều kiện địa hình, tình hình ổn định của vi nham, phương pháp thi công và một số nhân tố khác để xem xét).

Hào phụ (P1) 1

Hình 2.83. Sơ đồ bố trí hào song song

Hào song song cũng có thể phối họp với hai hầm chính (hào song song năm ở giữa), khoảng cách giữa hào đến mỗi hầm tùy theo khoảng cách giữa hai hầm và điều kiện địa chất, địa hình cụ thể để xác định. Độ cao đáy hào song song cần thấp hơn độ cao đáy hầm chính 0,2m -T- 0,6m, để có lợi cho thoát nước và vận chuyển của hầm chính, vè nguyên tắc độ dốc dọc của hào song song cũng giống độ dốc dọc của hầm chính, hoặc xuống dốc 3%0 khi ra khỏi hầm chính.
(2) Khi mới vào hầm cách khoảng 500m không bố trí đường thông ngang, về sau cứ cách nhau 120m -T- 180m bố trí một đường thông để tiện vận chuyển. Cũng có thể tại vị trí thích
đáng bố trí đường thông ngang ngược chiều đê tiện điều xe. Góc giao nhau giữa tim đường thông ngang và tim hầm nói chung khoảng 40° -r 45° là tót nhất, góc kẹp quá nhỏ thì vi nham chỗ góc kẹp dễ sụt lở và lại tăng chiều dài đường thông ngang; góc kẹp quá lớn thì điều kiện vận hành của tuyến vận tải kém.
(3) Hào song song có nên đổ bê tông vỏ hay không phụ thuộc vào điều kiện địa chất mà quyết định, nói chung có thể không cần. Khi cần dùng làm hào thông gió và thoát nước vĩnh cửu thì nên xây vỏ.
(4) Hào song song thông thường dùng ray vận chuyển. Các hạng mục thi công hầm chính cần chia khu, chia đoạn đế tiến hành, để giảm thiểu cản trở. Chiều dài phân khu phân đoạn cần kết hợp với đường thông ngang và tổ chức vận chuyển để lựa chọn.