Hình thức bố cục trung tâm đô thị

Bố cục không gian trung tâm đô thị có vị trí đặc biệt quan trọng cần được nghiên cứu kĩ lưỡng bởi vì đây là nơi thể hiện bộ mặt kiến trúc của thành phố. Nghiên cứu bố cục không gian trung tâm cần chú ý các yếu tố sau :
– Thể hiện nổi bật nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội và tính chất của đô thị.
– Kết hợp khai thác các giá trị tích cực của địạ hình, cảnh quan tự nhiên nhằm tạo sự hài hoà giữa công trình kiến trúc với vẻ đẹp của tự nhiên tạo được nhiều điển hình có giá trị, nhất là các hình ảnh về đồi núi, sông ngòi, hồ nước.
– Các di tích lịch sử kiến trúc, văn hoá ảnh hưởng đến hình thức bố cục không gian trung tâm thành phố. Cần khai thác các giá trị tích cực của hiện trạng đó vào ý đồ chung trong bố cục, đặc biệt chú ý sự hài hoà giữa các công trình cũ và mới.
– Thuận tiện và an toàn cho người sử dụng.
Hình thức bố cục không gian trung tâm là kết quả của quá trình sáng tạo trong việc bố trí các công trình ở trung tâm. Trong thực tế có nhiều hình thức bố cục trung tâm khác nhau nhằm tạo nên một sự hài hoà và thống nhất về tỷ lệ, tầm nhìn và hình khối kiến trúc của các công trình (hình 85).

Trong quy hoạch các thành phố thường gặp 3 dạng bố cục trung tâm sau :
a. Bố cục lập trung : Là dạng bố cục mà các công trình chức năng được tổ chức tập trung trên một khu đất. Dạng bố cục này thường gặp ở trung tâm các thành phố nhỏ và trung bình, số lượng các công trình trong trung tâm không nhiều (hình 86)

b. Bố cục phân lán : Là dạng bố cục mà nhũng công trình và các khu chức năng của trung tâm được tổ chức phân tán ở nhiều vị trí trong thành phố. Dạng bố cục này thường gặp ở các thành phố lớn và thành phố cũ cải tạo. Trung tâm của những thành phố lớn thường có cơ cấu phức tạp với nhiều loại công trình tạo thành những trung tâm có chức năng riêng như : Trung tâm chính trị, trung tâm thương nghiệp dịch vụ, trung tâm văn hoá v.v… (hình 87)

c. Bố cục theo luyến : Là dạng bố cục mà các công trình tning tâm dược tổ chức thành những dải dài theo tuýến giao thông chinh (đường phố hoặc tuyến đi bộ chính). Dạng bố cục này được sử dụng phổ biến trong nhiều thành phố (đặc biệt thành phố mới) vì nhanh chóng tạo được bộ mặt đường phố và sử dụng tương đối thuận tiện (hình 88).