Hình thức tổ chức mạng lưới giao thông thành phố

Các loại đường phố kết hợp với nhau tạo nên những mạng lưới giao thông thành phố có hình thức khác nhau.
1. Hệ thống bàn cờ
Các đường giao thông được tổ chức vuông góc với nhau. Đây là hình thức thường thấy ở các thành phố cổ Hy Lạp và các thành phố châu Mĩ (New York, Chicago…) có ưu điểm là phân chia đất thành phố thành các khu vực đơn giản hình vuông hay chữ nhật. Mạng đường này không có sự phân chia đường phố một cách rõ ràng (đường chính, đường khu vực, đường khu nhà ở…) khó thích hợp với điều kiện địa hình phứe tạp, chỉ có thể sử dụng được ở những khu vực có địa hình bằng phẳng.
2. Hệ thống bàn cờ có đường chéo
Do mạng lưới bàn cờ không thuận tiện cho việc đi lại theo hướng đường chéo người ta thường bố trí những đường giao thông nhánh nối các góc chéo nhau. Hình thức này chia cắt các khu đất thành phố, ảnh hưởng đến vấn đề xây dựng ở những khu vực có đường giao thông cắt ngang.

3. Hệ thống tia và nan quạt
Được tạo thành khi có nhiều đường giao thông cùng xuất phát từ một điểm (trung tâm thành phố) và phát triển về các hướng khác nhau. Khi có địa hình như sông hồ hạn chế sự phát triển về mọi hướng thì các đường phố tạo thành hình tia ở một phía giống nan quạt (Hình 114). Mạng đường này tạo khả năng liên hệ nhanh giữa bên ngoài với trung tâm thành phố, nhưng mật độ dường tập trung cao ở trung tâm gây khó khăn cho việc tổ chức đầu mối.

4. Hệ thõng tia có vòng
Ỏ những thành phố có mạng lưới đường hình tia, nan quạt, ngưòi ta tổ chức những tuyến đường vòng (hay đường vành đai) nối liền các nhánh đưòng, do đó bảo đảm mối liên hệ thuận tiện giữa các khu vực khác nhau của thành phố và giảm bớt mật độ đi lại ở khu trung tâm (hình 115).
5. Hệ thống tam giác
Ỏ hình thức này hệ thống giao thông phân ỡhiá đất đai thành những khu vực tam giấc, ưu điểm của nó là tạo điều kiện tổ chức hclị) lí các bộ phận quy hoạch thành phố trong khuôn khổ cơ cáu tam giác (như các đơn vị ở, cụm eông nghiệp…), tổ chức- giao thông thuận tiện đồng thời bảo đảm mối qúan hệ dễ dàng giữa khu vực trong các phố với những đường phố xung quanh.
Nhược điểm : cứng nhắc, khó phù hợp với địa hình thiên nhiên. Nhiều đường cùng cắt qua một điểm, nên tổ chức đầu mối giao thông tại những điểm này khá phức tạp (hình 116).
6. Hệ thống lục giác
Đây là mạng đường phố dựa trên hình 6 cạnh đều tạo thành những nút giao thông 3 nhánh với góc 120°. Hình thức này bảo đảm an toàn giao thông cao độ thành các tuyến đường giao thông khép kín 1 chiều tránh được điểm xung đột giữa những luồng xe. Có thể hình thành các đơn vị ở trong khuôn khổ hình lục giác bao quanh là hệ thống cơ giới một chiều.

7. Hệ thống răng lược

Do Hinbert Seym (người Mĩ) đề xuất năm 1944, các tuyến đường phố được tổ chức theo hình răng lược, phân biệt rõ ràng mỗi tuyến giao thông theo chức năng phục vụ của nó và được đi sâu vào bên trong các đơn vị ở.