Quy hoạch khu cây xanh đô thị

 Chức năng cây xanh đô thị
Cây xanh có vai trò rất quan trọng đối với đời sống con người, là một bộ phận trong hệ sinh thái tự nhiên, có tác dụng lớn trong việc cải tạo khí hậu và bảo vệ môi trường sống ở đô thị. Cây xanh còn có tác dụng đặc biệt đối vói các công trình kiến trúc đô thị và là một trong những yếu tố của nghệ thuật bố cục không gian và cảnh quan đô thị.
Những chức năng chủ yếu của cây xanh đô thị là :
– Cải tạo vi khí hậu và điều kiện vệ sinh.
– Làm nơi nghi ngơi, giải trí cho nhân dân, làm phong phú thêm đời sống văn ho á vật chất tinh thần của người dân đô thị.
– Làm các dãy phòng hộ cách li và bảo vệ cho đô thị trước gió bão, bụi cát …
– Làm tăng vẻ đẹp kiến trúc cảnh quan đô thị.
Các loại hình cây xanh đô thị
Cây xanh đô thi có thể chia thành nhiều loại, tuỳ theo tính chất sử dụng và vị trí của khu đất trong cơ cấu Quy hoạch đô thị.
Là các khu cây xanh phục vụ trực tiếp cho đô thị theo nhu cầu vui chơi giải trí sinh hoạt văn hoá, rèn luyện thân thể và mĩ quan đô thị, bao gồm :
– Cây xanh chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống cây xanh thành phố. Tuỳ theo điều kiện địa hình cho phép, công viên thường được bố trí đều trong khu dân chúng và ở những nơi có địa hình tự nhiên đẹp.
Trong công viên được tổ chức các hoạt động văn hoá giải trí nghi ngơi, các hoạt động thể thao thể dục rèn luyện thân thể …
– Các vườn hoa : là những khuôn viên nhỏ kết hợp với các quảng trường công cộng thành phố và các công trình kiến trúc nhỏ, làm tăng vẻ đẹp của các tổng thể kiến trúc đô thị. Đây cũng là những chỗ dừng chân, ngồi nghi, ngắm cảnh của đô thị.
– Các dài cây xanh ditờiuỊ phố: các dải cây xanh trồng dọc theo các phố lớn ỡ hai bên hoặc ở khoảng cách giữa hai tuyến đường.
Hình thức này còn được tổ chức trên các tuyến đi bộ chính trong khu ở, trên các trục trung tâm đi bộ có xen kẻ các kiến trúc nhỏ ghế đá nghi chân.
Cây xanh sử dụng hạn chế
Đây là những khu cây xanh công cộng nhưng chỉ phục vụ hạn chế cho một số đối tượng mang tính chuyên dùng như cây xanh trong các khu trường học, bệnh viện, trong các khu công nghiệp …
Cây xanh có chức năng đặc hiệt
Là các khu cây xanh tổ chức theo nhu cầu riêng của quy hoạch. Nó bao gồm các khu cây xanh mang tính nghiên cứu khoa học, vườn thực vật, vườn thú, vườn ươm cây, các khu cây xanh cách li bảo vệ, chống gió bão, chống gió nóng, bụi cát…
Quy hoạch cây xanh và hệ thống cây xanh trong đô thị
Hệ thống cây xanh
Cây xanh đô thị như đã nêu trên có nhiều loại hình chức năng khác nhau. Nhưng cây xanh là một hệ sinh thái thiên nhiên đặc biệt, nó có tác dụng rất lớn đối vổi việc cải tạo vi khí hậu và bảo vệ môi trường sống đô thị. Cây xanh sẽ có tác dụng rất tích cực đối với đô thị khi các khu cây xanh được liên kết với nhau thành một hệ thống liên hoàn từ trung tâm đến ngoại ô, từ trung tâm đến các đơn vị ở.

Cây xanh và mặt nước
Trong quan hệ đô thị yếu tố cây xanh thường được gắn liền với mặt nước tạo nên những cảnh quan thiên nhiên đặc sắc. Vì vậy quy hoạch cây xanh đô thị luôn luôn gắn liền với mặt nước tạo nên các dải cây xanh dọc các sông, lạch, mương, hồ, ao … Đô thị cổ Amsterdam cây xanh và mặt nước với hệ thống giao thông đường phố đã tạo nên những cảnh quan đặc biệt. Nhiều hồ nước và sông lớn cạnh các đô thị cùng với cây xanh đã làm cho môi trường đô thị sạch thoáng và đẹp hơn. Các khu cây xanh thiếu hệ thống nước không gây được cảm xúc độc đáo.

Chư tiêu cây xanh tính cho đô thị khi có các mặt nưóc rộng được tính bằng một nửa diện tích mặt nước. Như vậy đối với những đô thị có mặt nước lớn diện tích trồng cây xanh sẽ được giảm đi rất nhiều.
 Bố cục hệ thống cây xanh đô thị
Cây xanh đô thị thường được bố cục theo các dạng sau đây :
– Bố cục tự do thành các khu cây xanh phân bố không đồng đều trong đô thị. Hệ thống này được hình thành tự nhiên thiếu quy hoạch trên các diện tích trồng có điện tích không lớn lắm.
– Bố cục thành các dải cây xanh – hệ thống dải được tổ chức thành các hệ liên tục dựa theo ý đồ quy hoạch phát triển của đô thị. Dạng bố cục này rất phong phú có thể bố trí theo hệ vành đai, hệ thống vành đai có nêm, hệ thống; vành đai song song…
– Bố trí theo mạng cây xanh tự do kết hợp với các trục hình học trong cơ cấu quy hoạch phát triển đô thị. Hình thức này rất thích hợp vói các bố cục không gian quy hoạch mới của các đô thị hiện đại dung hoà giữa trạng thái tự nhiên với các cơ cấu hình học của các trục chính đô thị. Thành phố Canberra ở Ục là một ví dụ cụ thể.

 Một số chỉ tiêu và nguyên tắc cơ bản quy hoạch cây xanh đô thị
Cây xanh đô thị có được phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên và ý đồ quy hoạch phát triển đô thị.
Nguyên tắc cơ bản về thiết kế quy hoạch khu đất cây xanh đô thị là phải bảo đảm được giá trị sử dụng, vệ sinh môi trường và thẩm mĩ đô thị.
Hệ thống cây xanh phải bảo đảm được tính liên tục trong sử dụng đất cây xanh kết hợp với việc khai thác các di sản văn hoá, di sản tự nhiên và tổ chức nghi ngơi giải trí trong đô thị.
Những dải cây xanh cách li bảo trợ phải bảo đảm các chi tiêu quy định. Diện tích cây xanh tuỳ theo điều kiện và khả năng cho phép của từng đô thị.
Đất cây xanh quy định tối thiểu cho các loại có thể tính theo bảng sau :