Tổ chức trung tâm đồ thị và hệ thống công trình dịch vụ công cộng

Để phục vụ tốt nhất mọi nhu cầu sinh hoạt của dần cư đô thị, trung tâm công cộng dược phân chia thành các cấp khác nhau. Theo hệ thống tầng bậc, cấp lớn
nhất là trung tâm công cộng toàn thành phố, quận, khu nhà ở lớn, các đơn vị ở cơ sở và đơn vị láng giềng. Ngoài hệ thống tầng bậc, trong đô thị còn có các loại trung tâm có các chức năng riêng (phi tầng bậc) như trung tâm phục vụ công cộng trong khu công nghiệp, trung tâm khoa học, trung tâm nghi ngơi giải trí, bảo vệ sức khỏe, trung tâm hoạt động thể dục thể thao, v.v…

Trong trung tâm đô thị, dựa trên cơ sở của tần suất sử dụng, các công trình công cộng được phân cấp như sau :
– Công í rình cấp 1
Bao gồm tất cả các công trình thoả mãn các nhu cầu hàng ngày của người dân, chủ yếu là các công trình giáo dục đào tạo, thương nghiệp và dịch vụ. Các công trình cấp I thông thường được bố trí trong trung tâm các đơn vị ở cơ sở và đơn vị láng giềng.
– Công trình cấp II
Bao gồm tất cả các công trình thoả mãn các nhu cầu hàng tuần của người dân
– Công trình cấp III
Bao gồm tất cả các công trình thoả mãn các nhu cầu theo định kì của người dân (như hàng tháng hoặc nhiều tuần lễ)
– Công trình cấp IV
Bao gồm tất cả các công trình thoả mãn các nhu cầu không định kì (cấp cao, bất kì) của người dân. Các công trình cấp IV thông thường được bố trí trong trung tâm công cộng toàn thành phố.
Việc phân bố các công trình công cộng trong các đô thị phụ thuộc vào quy mô, vai trò và vị trí của đô thị trong hệ thống cư dân và vùng lãnh thổ mà các công trình công cộng cần phục vụ, cũng như tính chất của đô thị. Đối với các đô thị lớn và cực lớn, hệ thống công trình công cộng có đầy đủ các loại công trình của 4 cấp phục vụ. Đối với các đô thị nhỏ và trung bình, hệ thống công trình công cộng có thể có ít cấp phục vụ hơn. Đối với sự hình thành và phát triển của trung tâm đô thị, các công trình công cộng được phân thành 3 nhóm chức năng sau :
– Các công trình tạo lập trung tăm : Bao gồm các cơ quan hành chính, chính trị, quản lí, các tổ chức quần chúng xã hội, các công trình tiêu biểu về văn hoá, giáo dục, đào tạo, thương nghiệp, dịch vụ, y tế và nghĩ ngơi – du lịch v.v…
– Các công trình phục vụ trung tâm : Bao gồm các công trình bảo đảm cho sự tồn tại và hoạt động của trung tâm đô thị (các bến bãi để xe, các công trình kĩ thuật và các công trình phục vụ các nhu cầu thiết yếu hàng ngày của người ở và làm việc trong trung tâm đô thị).
– Các công trình hổ sung trung tâm : Bao gồm các công trình không có ý nghĩa đến sự hình thành và phát triển của trung tâm hay phục vụ trung tâm, không gây ảnh hưởng xấu đến chức năng phục vụ và hoạt động của trung tâm (nhà ở, nhà làm việc, công trình sản xuất không độc hại v.v…).