Vận chuyển đất đá (P2)

Vận chuyển
Vận chuyên (xuất đất đá ra và đưa vật liệu vào) trong hầm khi thi công có thê chia ra làm hai loại phương thức: vận chuyển bằng ray hay vận chuyển không dùng ray. Thường dùng loại ray bé do đầu máy và thùng xe xuất đất đá ra và đưa vật liệu vào. Đầu máy lai dắt là loại chạy bằng bình ắc qui hoặc điêzel, toa xe là loại thùng thường dùng trong các mỏ. Loại xe goòng này thích hợp với đường hầm mặt cắt nhỏ, với đường hầm tương đối dài (3 km trở lên), và đây là một loại phương thức vận chuyển có tính thích nghi rất cao và cũng rất kinh tế.
Xe vận chuyên không dùng đường ray có ưu điểm cơ động, linh hoạt, không cần đặt ray, có thê thích nghi với việc đô đất đá ở các bãi cách xa cửa hầm và trường họp độ dốc đường di tương đối lớn. Khuyết điểm là phần lớn các loại máy này chạy bằng điêzel gây ô nhiễm không khí trong hầm, cho nên chỉ nên dùng trong loại đường hàm có mặt cắt lớn và chiều dài trung bình và càn chú ý tăng cường thông gió. Việc lựa chọn phương thúc vận chuyển cần cân nhắc đầy đủ việc phối họp với máy bốc đất đá và tổ chức vận chuyển, lại còn cần phối họp cân nhắc tóc độ dào và lượng vận chuyển để hết sức rút ngắn thời gian vận chuyển và đổ đất đá, khi cần thiết phải tiến hành phân tích kinh tế kĩ thuật, tìm phương án tốt nhất. 
1. Vận chuyển bằng ray
(1) Toa xe vận chuyển
Toa xe vận chuyển gồm có: toa thùng, toa xe mỏ.
a- Toa thùng: Toa thùng kết cấu đơn giản, sử dụng tiện lợi, tính thích ứng cao. Vận chuyển bằng toa thùng là phương thức vận chuyển tương đối kinh tế. Theo dung lượng to hay nhỏ có thể chia ra làm hai loại: loại thùng nhỏ (dung lượng nhỏ hơn 3 m ) và loại thùng lớn.
Loại thùng bé gọn nhẹ, linh hoạt, hiệu suất cao, điều thùng tiện lợi, nói chung có thể dùng nhân lực lật thùng đổ đất đá, khi không có máy móc lai dắt, có thể dùng nhân lực đẩy, loại này là loại toa xe vận tải thường dùng nhất. I -oại toa xe thùng lơn có thể dạt đén 20 m3, phải dùng đầu máy kéo; và phải dùng máy bốc đất đá loại lớn mới bảo đảm tốc độ nhanh. Căn cứ loại thùng của toa xe có cơ cấu giúp đổ một bên hoặc lật để đổ đất đá. Đường sắt để vận chuyển loại này phải bảo đảm chất lượng, nhưng có thể giảm thiểu số lần thao tác điều xe, do đó rút ngắn được thời gian bốc đất đá.
b- Toa xe mỏ: Toa xe mỏ dùng thân xe toàn khối, phía dưới bố trí hai giá chuyển hướng, đáy thùng xe có bố trí bản gạt hoặc cơ cấu chuyển tải kiểu xích, tiện cho việc bốc đầy thùng xe và chuyển tải hoặc giúp cho việc đố đất dá ra phía sau, xem hình 2.27. Loại toa xe này không yêu cầu điều kiện cao khi bốc đất đá, có thể bảo đảm vận chuyển tốc độ cao, nhưng cơ cấu phức tạp, chi phí sử dụng cao.
Toa xe mỏ có dung lượng 6 m3 – 18 m\ có thể sử dụng từng toa một, cũng có thể sử dụng kết họp 2 -ỉ- 4 toa để giảm thiểu số lần điều xe. Cơ cấu tự động đổ đất đá nhờ vào bản móc, có thể đổ ra đằng sau, cũng có thể làm cho giá chuyển hướng trước và sau lần lượt đặt lên hai đường gần nhau, thực hiện đổ đất đá ra mặt bên của đường ray, sử dụng phạm vi đổ đất đá. Khoảng cách đường’ray là 2,0 m -T- 2,5 m. chạy diezel, chủ yếu dùng để lai dắt vận chuyển trong đường hầm với độ dốc không lớn lắm. Khi dùng toa xe loại nhỏ và ở độ dốc thoải, đường hầm ngắn, có thể dùng nhân lực đẩy.
Đầu máy dùng ắc quy không gây ô nhiễm song phải nạp ắc quy, năng lượng có hạn. Khi cần thiết có thể tăng số ắc quy lên để bảo đảm tốc độ và năng lượng vận chuyển của đầu máy.
Đầu máy điêzel có năng lực lai dắt khá lớn, nhưng gây tiếng ồn và ô nhiễm không khí. Khi cần thiết, phải lắp thiết bị lọc khí và tăng cường thông gió.
(3) Vận chuyển một tuyến: Năng lực vận chuyển một tuyến tương đối thấp, thường dùng cho vùng có điều kiện địa chất tương đối kém hoặc tại các đường hầm có mặt cắt bé.
Khi dùng vận chuyển một tuyến, để điều xe thuận lợi và nâng cao năng lực vận chuyển, trên toàn bộ tuyến nên bố trí hợp lí một ga tránh. Khoảng cách giữa các ga tránh cần căn cứ vào thời gian thao tác bóc đất đá và tốc độ chạy tàu để tính toán xác định và biên soạn biêu đồ chạy tàu tối ưu, đê giảm thiêu thời gian chờ đợi tránh tàu. Chiều dài tuyến ga tránh cần có thê bố trí toàn thể đoàn tàu, và bảo đảm gặp nhau an toàn (hình 2.28).
Khu diêu xe bốc đất đá khoáng 20m- 30 chiếc Khu điéu xe một lấn khoảng 40 chiếc Ga tránh

Vận chuyển đất đá (P2) 1

Hình 2.28. Bố trí đường ray vận chuyển một tuyến.
1- Máy bốc đất đá kiêu gầu lật; 2- Xe thùng; 3- Đầu máy lai dắt chạy bằng điện ắc quy.